روز خبرنگار؛ به احترام آنهایی که روایت را رها نکردند
برای روز خبرنگار میشود مثل هر سال چند جمله زیبا نوشت، از قلم و خبر و رسالت گفت، تبریک گفت و گذشت؛ اما فکر میکنم حق خبرنگار بیشتر از چند جملهای است که هر سال با کمی جابهجایی دوباره منتشر میشود.
برای من، ۱۷ مرداد قبل از آنکه روز تعریف و تمجید از خبرنگار باشد، فرصتی است برای یاد کردن از آدمهایی که در طول یک سال، خیلی وقتها بیآنکه دیده شوند، کارشان را انجام دادهاند؛ خبر گرفتهاند، پرسیدهاند، پیگیری کردهاند، شنیدهاند، نوشتهاند و گاهی برای انتشار چند خط، ساعتها و روزها وقت گذاشتهاند.
امسال اما روز خبرنگار حال و هوای دیگری دارد.
ما از روزهایی عبور کردهایم که کشور درگیر جنگ بود؛ روزهایی که مردم بیش از هر زمان دیگری تشنه یک خبر درست بودند و فاصله میان «خبر» و «شایعه» میتوانست به اندازه فاصله میان آرامش و اضطراب باشد.
در آن روزها خبرنگاران و فعالان رسانهای زیادی پای کار ماندند. بعضیها شاید شب و روزشان را فراموش کردند تا خبری را قبل از انتشار بررسی کنند، شایعهای را به حقیقت تبدیل نکنند و اجازه ندهند فضای ملتهب جامعه، ملتهبتر شود.
از همه خبرنگارانی که در آن روزهای سخت تلاش کردند روایت درست را قربانی سرعت نکنند، امید را با دروغ اشتباه نگیرند و در کنار اطلاعرسانی، به حفظ وحدت و انسجام مردم ایران کمک کنند باید صمیمانه تشکر کرد.
کار رسانه در روزهای آرام مهم است، اما ارزش واقعی آن را شاید بیشتر در روزهای بحران بتوان فهمید؛ آنجا که یک تیتر نسنجیده میتواند اضطراب ایجاد کند و یک خبر دقیق و مسئولانه میتواند هزاران نفر را از نگرانی و سردرگمی بیرون بیاورد.
امسال روز خبرنگار در روزهایی قرار گرفته که هنوز حال و هوای اربعین حسینی در جامعه زنده است؛ و برای من این تقارن معنای ویژهای دارد.
اگر قرار باشد از نسبت عاشورا با رسانه و روایت حرف بزنیم، شاید بهتر باشد حضرت زینب(س) را فقط با یک عنوان امروزی مقایسه نکنیم. بزرگی کار آن بانوی بزرگوار بسیار فراتر از یک تشبیه است.
اما یک درس روشن برای همه ما در آن مسیر وجود دارد: حقیقت اگر روایت نشود، دیگران آن را آنگونه که میخواهند روایت خواهند کرد.
حضرت زینب(س) پس از آن همه داغ و مصیبت، اجازه نداد حقیقت کربلا در کربلا بماند. از کوفه تا شام، روایت کرد، روشنگری کرد و نگذاشت صاحبان قدرت، جای شهید و جلاد را عوض کنند.
شاید این یکی از عمیقترین درسهای عاشورا برای اهالی رسانه باشد؛ اینکه گاهی مسئولیت یک راوی فقط گفتن آنچه اتفاق افتاده نیست، بلکه نگذاشتنِ حقیقت برای فراموشی و تحریف است.
و اما در روز خبرنگار، دلم نمیآید از یک گلایه قدیمی هم نگویم.
استان بوشهر میزبان بخش بزرگی از ثروت و انرژی کشور است. نفت، گاز و دهها مجموعه بزرگ پتروشیمی سالهاست در این استان فعالیت میکنند؛ صنایعی که نامشان در اقتصاد کشور بزرگ است و انتظار میرود نگاهشان به جامعه پیرامونی و رسانههای همین استان نیز در همان اندازه بزرگ باشد.
با این حال، خبرنگاران بوشهری و بهخصوص رسانههای بومی شهرستانهای پیرامون صنعت، بارها احساس کردهاند آنطور که باید دیده نمیشوند.
خبرنگاری که تمام سال کنار مردم عسلویه، کنگان، جم، دیر و دیگر نقاط استان زندگی میکند، مشکلات مردم و صنعت را از نزدیک میبیند، خبر تولید میکند، مطالبه مردم را منتقل میکند و در روزهای سخت نیز در همین منطقه میماند، نباید هنگام ارتباطات رسانهای صنایع بزرگ، آخرین گزینه باشد.
گاهی رسانههایی در صدها کیلومتر دورتر مورد توجه قرار میگیرند، اما خبرنگار بومی که هر روز با واقعیتهای اجتماعی، زیستمحیطی، اشتغال، مسئولیتهای اجتماعی و زندگی مردم همجوار صنعت روبهروست، سهم شایستهای از این تعامل ندارد.
البته انصاف حکم میکند از شرکتها و مدیرانی هم که طی این سالها حرمت خبرنگاران و رسانههای بومی استان را حفظ کردهاند، تشکر کنیم. این گلایه متوجه همه نیست؛ حرف بر سر یک نگاه است.
رسانه بومی نباید فقط زمانی به یاد آورده شود که صنعت به انتشار یک خبر نیاز دارد.
ارتباط صنعت و رسانه اگر قرار است واقعی و ماندگار باشد، باید دوطرفه باشد؛ نه فقط در هفته روابط عمومی و روز خبرنگار، بلکه در تمام طول سال.
حمایت از رسانه بومی هم صرفاً برگزاری مراسم و دادن لوح تقدیر نیست. دسترسی برابر به اطلاعات، پاسخگویی مدیران، دعوت منصفانه خبرنگاران، احترام به نقد، توجه به رسانههای حرفهای و مستقل و پرهیز از نگاه گزینشی، بخش مهمتری از این احترام است.
در کنار همه این حرفها، مشکلات خود حرفه خبرنگاری را هم نمیتوان ندید. خبرنگاران بسیاری با کمترین امکانات کار میکنند؛ درآمدشان با مسئولیتی که بر دوش دارند تناسبی ندارد، امنیت شغلی روشنی ندارند و گاهی حتی برای یک پرسش یا نقد منصفانه باید هزینه بدهند.
با این همه، هنوز کسانی هستند که هر صبح دوباره سراغ خبر میروند.
نه به این دلیل که همیشه از آنها تقدیر میشود؛ بلکه چون باور دارند یک سؤال درست، یک گزارش خوب یا یک پیگیری مداوم شاید بتواند مشکلی از مردم حل کند.
و همین، برای محترم دانستن این حرفه کافی است.
در این روز، یاد شهید محمود صارمی و همه شهدای عرصه خبر و رسانه را گرامی میدارم؛ آنهایی که تا آخرین لحظه در کنار خبر و حقیقت ماندند.
همکار رسانهای عزیز؛ اینجانب روز خبرنگار را صمیمانه به شما و همه خبرنگاران، عکاسان خبری، نویسندگان، مدیران رسانهها و فعالان شریف این عرصه تبریک میگویم و از زحمات یکسال گذشته شما، بهویژه تلاشهای ارزشمندتان در روزهای سخت جنگ و برای حفظ آرامش، آگاهی، وحدت و انسجام مردم، صمیمانه سپاسگزارم.
امیدوارم روزی برسد که خبرنگار برای دیدهشدن نیازمند مناسبت نباشد؛ نقدش شنیده شود، پرسشش بیپاسخ نماند و ارزش کارش را نه فقط در ۱۷ مرداد، که در تمام روزهای سال به رسمیت بشناسیم.
با احترام و سپاس
ابراهیم بهمنی
مدیرمسئول رسانه جنوب استان